Telefon : (+90) 342 361 01 86

Gaziantep

COĞRAFİ ÖZELLİKLERİ

Gaziantep, Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nin Akdeniz Bölgesi’ne komşu kesiminde; doğuda Şanlıurfa, kuzeydoğuda Adıyaman, kuzeybatıda Kahramanmaraş, batıda Osmaniye, güneybatıda Hatay, güneyde Kilis ve Suriye ile sınır komşusudur. 

İl merkezinin deniz seviyesinden yüksekliği ortalama 850 metre olmakla birlikte yer yer 250-1250 m. rakımları arasında değişmektedir. 

Kent, Akdeniz ikliminden kara iklimine geçiş alanı üzerindedir. İlin güney kesimleri Akdeniz ikliminin etkisi altındadır. Genel olarak yazlar sıcak ve kurak, kışlar ise ılık ve yağışlıdır. Yüzey alanının yaklaşık % 52’sini dağlar, % 27’sini ise ovalar kaplamaktadır.   

Güneydoğu Toroslar’ın uzantıları olan Sof, Sam ve Dülükbaba dağlarından Fırat Vadisine doğru alçalan, batıda Ganibaba ve Sarıkaya dağları ile sınırlanan Gaziantep’te, İslahiye, Barak, Araban, Yavuzeli ve Oğuzeli ovaları dalgalı düzlükler oluşturmaktadır.

Doğuda Şanlıurfa’yı ayıran Fırat Nehri ile Afrin, Nizip, Merziman Çayları, Karasu ve Alleben Deresi ilin başlıca akarsularıdır.  

Birecik ve Karkamış Baraj gölleri, il merkezinde yer alan Zülfikar ve Burç göletleri, Nurdağı ilçesi sınırları içerisinde bulunan Çakmak, Nogaylar, Balıkalan ve Gözlühöyük göletleri ile kent adeta göller bölgesi haline gelmiştir.

TARİHSEL GELİŞİM

  • Dünyanın en eski kentlerinden biri kabul edilen Gaziantep, tarih öncesi çağlardan günümüze ulaşan tarihi eserler ve yerleşimlerle çevrilidir. Paleolitik, Neolitik, Kalkolitik dönemlerden ve Tunç çağından bu yana iskân kalıntıları bulunan bölgede en çok eser Hitit, Roma ve Osmanlı dönemlerine aittir. Kentin tarihinde iz bırakan diğer dönemler Med, Asur, Pers, Makedon, Bizans ve İslam-Arap devirleri olarak sıralanabilir. Her dönemin izlerini günümüzde açıkça görmek mümkündür. Bölgede yapılan araştırmalarda tarih öncesi çağlara ait 120 arkeolojik yerleşim merkezi saptanmıştır. Tilmenhöyük, Sakçagözü-Coba Höyük, Gedikli-Karahöyük, Tilbaşar Höyük, Dülük gibi yerleşimlerde yapılan kazılarda tarih öncesi dönemlere ait değerli eserlere ulaşılmıştır. Yesemek, Zincirli Höyük ve Karkamış kazıları, Geç Hitit Dönemine ait önemli buluntuların merkezini oluşturmaktadır.

Tilmenhöyük’de Kalkolitik Çağdan Demir Çağına kadar yerleşim görülmektedir. Tilbaşar höyüğünde günümüzden 7000 yıl öncesine ait eserler çıkmaktadır. Sakçagözü yakınındaki Coba Höyük M.Ö. 6 bin yıl tarımı hakkında önemli bilgiler vermektedir.

Gaziantep ve çevresi Hitit İmparatorluğu döneminde oldukça önemli bir konuma gelmiştir. Akdeniz ile Mezopotamya arasındaki Kuzey Suriye yol ağının merkezinde olması nedeniyle bölge, Asur, Babil ve Hititler arasında bir gerilim merkezi niteliğindedir. M.Ö. 16. yüzyıldan itibaren bölgeye Hitit krallığı hâkim olmuştur. M.Ö. 1200’li yıllarda Geç Hititler bölgede Zincirli ve Sakçagözü civarında şehirler kurmuşlardır. Bu dönemde Yesemek tüm krallığa heykel gönderen önemli bir heykel üretim merkezi konumundadır. Karkamış ise, ana tanrıça Kubaba kültü ile tüm Anadolu’yu ve kendisinden sonra gelen Yunan, Roma medeniyetlerini etkileyen önemli bir merkezdir. 

Bölge, Hititlerden sonra Asurluların, Aramilerin ve M.Ö. 613-612 yılında Medlerin eline geçer. Persler ve daha sonra Makedonya Kralı Büyük İskender M.Ö. 334 yılında büyük Asya seferi esnasında bölgeyi hâkimiyeti altına alır. Büyük İskender’in ölümünden sonra bölge Selovkos krallığının kontrolüne geçer. M.Ö. 64’den itibaren bölge Roma İmparatorluğu’na bağlı olarak varlığını sürdürmüştür. Bölgenin hemen her yerinde Roma dönemine ait eserler bulunsa da en kapsamlı bilgi Zeugma ve Doliche ören yerlerinden edinilmektedir. Zeugma kazılarında ortaya çıkan mozaikler 2. ve 3. yüzyıl Roma kent yaşantısına dair önemli bilgiler vermektedir. Zeugma’da bulunan ve Çingene Kızı olarak ünlenen Menad mozaiği bölgede Roma döneminin simgesi haline gelmiştir. Zeugma’nın zengin buluntularına her geçen gün bir yenisi daha eklenmektedir. Ulaşılan buluntular dünyanın en büyük mozaik müzesi ünvanını kente kazandırırken, Zeugma Antik Kenti Gaziantep’i Dünya Kültür Mirası Geçici Listesi’nde temsil etmektedir. 

Kent, M.S. VII. yüzyılın başlarında Müslüman Araplarla, Bizanslılar arasında sıkça el değiştirmiştir. Emevi, Abbasi, Selçuklu, Memlük ve Osmanlı hâkimiyetinde kalan Gaziantep, Haçlı Seferleri ve Moğol istilasını da yaşamıştır. Bizans hâkimiyeti Hz. Ömer’in halifeliği döneminde İslam ordularının bölgeyi ele geçirmesiyle sonlanmıştır. Bölge halkı 639 yılında Müslümanlığı kabul etmiştir. 1071 Malazgirt savaşından sonra bölgede Selçuklu İmparatorluğuna bağlı bir Türk devleti kurulmuştur. Kent, 1270 yılında Moğol istilasıyla yıkılmış ve bunu takiben Dulkadiroğulları ve Memluklar’ın egemenliğine geçmiştir. Yavuz Sultan Selim’in 1516 yılında Memluklar’a karşı durduğu Mercidabık seferinden sonra tüm bölge Osmanlığı İmparatorluğu’na katılmıştır. Osmanlı döneminde gelişen kentte çok sayıda cami, medrese, han ve hamam yapılmıştır. 

Halep vilayetine bağlı bir sancak olan Gaziantep, 30 Ekim 1918’de imzalanan Mondros Mütarekesi sonrasında, ilk olarak Halep’te bulunan İngilizler tarafından işgal edilmiş, İngilizlerin şehri boşaltmaları ile birlikte 29 Ekim 1919’da Fransız işgaline sahne olmuştur. Antepliler, bayrak şehidi Şahinbey’in öncülüğünde binlerce şehit verme pahasına, tarihe mal olacak örnek bir savunma yaparak, 11 ay boyunca işgal kuvvetlerine karşı kahramanca mücadele vermişlerdir. Bu eşsiz savunma Antep’e 8 Şubat 1921 tarihinde “Gazilik” ünvanını kazandırdığı gibi, şehir halkının mücadeleci kimliğinin de sembolü olmuştur. 

Okunma 69578 defa
ikaİpekyolu Kalkınma Ajansı 2013 Yılı Ekonomik Kalkınma Mali Destek Programı kapsamında hazırlanan bu Web Sitesinin içeriği İpekyolu Kalkınma Ajansı ve/veya Kalkınma Bakanlığı'nın görüşlerini yansıtmamakta olup, içerik ile ilgili tek sorumluluk Neva Bilgi Teknolojileri Medya ve Danışmanlık Hizmetleri San. Tic. Ltd. Şti.'ne aittir.kalkinma

Zeugma Turu Alternatif Güzergahlar

  • Zülfü Siyah Türbesi

    Zeugma Mozaik Müzesi’nden ayrılıp doğu yönünde ilerlediğinizde, kent merkezinden 20 km. uzaklıkta Nizip yolu üzerinden kuzeydoğu istikametini takip ederek Küllü Köyü’nde yer alan Ziyaret Tepesi’ndeki türbede medfun Zülfü Siyah adlı bayan evliyayı ziyaret edebilirsiniz.

    Tek kubbeli türbeye 1.50 x 0.65 m ebadında dikdörtgen formlu, kemerli kapıdan girilmektedir. Örme taştan yapılmış tek odalı mekanın girişi doğudan olup içinde betonarme bir sanduka yer alır.

    Okunma 18431 defa
  • Salkım Taş Köprü

    Kuzeydoğu yönünde 13 km. ilerlediğinizde Salkım Köyü’ne ulaşırsınız. Yeşilin her tonu ile bezenmiş Salkım Köyü’nde yer alan Taş Köprü, Salkım Çayı üzerinde yer almaktadır. Memlüklü dönemine ait olan köprü sivri kemerli, üç gözlüdür. Ortada büyük kemer gözü, yanlarda daha küçük ölçülerde tutulmuş iki boşaltma kemeri ile ana gözlü köprüler grubuna girmektedir. Günümüzde de kullanılmaktadır.

    Okunma 19879 defa
  • Adaklı Köprü

    Salkım Beldesi, Adaklı Mahallesi’nin batısında bulunan yeşilliklerin ortasında ceviz ağaçlarının her yanını kapladığı Adaklı Köprü’ye ulaşmak için kuzeybatı yönünde ilerlemelisiniz. Köprü, Paşa Köprüsü olarak da bilinmektedir.

    Sivri kemerli mimariye sahip olan yapı, iki gözlü köprüler grubuna girmektedir. Düzgün kesme taştan inşa edilen köprünün üzeri asfaltla kaplanmıştır. Günümüzde kullanılmaktadır.

    Okunma 15563 defa
  • Adaklı Kilise

    Adaklı Köprü’den batı yönünde ilerleyerek Adaklı Kilise’ye ulaşabilirsiniz. Kilise kalıntısı bir tepe üzerinde yer alıyor. 30 m2’lik alanı kaplayan yapı kalıntısına ulaşmak için fazla dik olmayan tepeyi aşmanız lazım. Tepeye ulaşmanız yaklaşık 10 dakika sürüyor. Kilise kalıntısı tepede, fıstık ağaçlarının kapladığı arazi içerisinde bulunuyor. Haç planlı kilise, kesme taştan inşa edilmiştir.

    Üst örtüsü ile kuzey ve kuzeydoğu duvarları tamamen çöken yapının, batı ve güney duvarları korunmuştur. Kilisenin kuzeyinde, geç dönemlerde, doğu-batı doğrultusunda yapılmış bir mezar bulunmaktadır. 

    Okunma 18026 defa
  • Alahacı Anıt Mezar

    Rotamız kuzey yönünde devam etmektedir. 2 km. uzaklıkta Güder Köyü ile Alahacı Köyü’nü birbirine bağlayan asfalt yol üzerinde bulunan eski köy mezarlığı içerisinde Alahacı Anıt Mezarı yer almaktadır. Mezarlığın sonunda bulunan yapı yarı yıkılmış kubbesi ile kendini göstermektedir. Yapı kare planlıdır, üzerinde kubbesi vardır. 4 x 4 metre ebatlarında, yüksekliği 5 metre ve iç kısmı ovaldir.

    Duvarında sıva görülür. Sıvanın üzerinde üçgen ve geometrik bezeme kırmızı boya ile yapılmıştır. Giriş doğudan sağlanmaktadır. Alt kısmı irili ufaklı düzensiz taşlarla temel yapılıp üzerine kesme blok taşlarla örülmüştür. İç kısımlarda köşelerde üç sıra halinde mukarnas görülmektedir. Anıtsal yapının son yıllarda doğal şartlar sebebiyle büyük oranda tahrip olduğu gözlenmektedir. 

    Okunma 17583 defa
  • Seyirtepe

    İlçe merkezinde bulunan kültür varlıklarının ardından rotanın son ayağını oluşturan Zeugma Antik Kenti’ne doğru kuzeydoğu yönünde yaklaşık 10 km. mesafe katetmek gerekiyor. Antik kente ulaşmadan önce yol üzerinde Birecik Barajı civarına yapılan Seyir Tepesi’ne uğrayarak, havzaya farklı bir açıdan bakabilirsiniz.

    Zira, Zeugma Antik Kenti’nin bir kısmı Birecik Baraj Gölü’nün sularına gömülmüştür. Tesis manzarası içinde, baraj set ve gölü ile elektrik santrali bulunmaktadır. Bina içindeki ise Zeugma Kazı Alanı’nda çıkan eserlerin yer aldığı tablolar bulunmaktadır. 

    Tesisin bir başka özelliği ise, Zeugma Antik Kenti’ne oldukça yakın olması, buna karşılık sit alanlarının dışında kalmasıdır. Seyir Tepesi’ne ulaşmadan yol üzerinde bulunan Belkıs Kavunlu Mesire Alanı, göl manzarasında piknik yapmak isteyenler için güzel bir ortam sunuyor.

    Okunma 19800 defa