Telefon : (+90) 342 361 01 86

Gaziantep

COĞRAFİ ÖZELLİKLERİ

Gaziantep, Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nin Akdeniz Bölgesi’ne komşu kesiminde; doğuda Şanlıurfa, kuzeydoğuda Adıyaman, kuzeybatıda Kahramanmaraş, batıda Osmaniye, güneybatıda Hatay, güneyde Kilis ve Suriye ile sınır komşusudur. 

İl merkezinin deniz seviyesinden yüksekliği ortalama 850 metre olmakla birlikte yer yer 250-1250 m. rakımları arasında değişmektedir. 

Kent, Akdeniz ikliminden kara iklimine geçiş alanı üzerindedir. İlin güney kesimleri Akdeniz ikliminin etkisi altındadır. Genel olarak yazlar sıcak ve kurak, kışlar ise ılık ve yağışlıdır. Yüzey alanının yaklaşık % 52’sini dağlar, % 27’sini ise ovalar kaplamaktadır.   

Güneydoğu Toroslar’ın uzantıları olan Sof, Sam ve Dülükbaba dağlarından Fırat Vadisine doğru alçalan, batıda Ganibaba ve Sarıkaya dağları ile sınırlanan Gaziantep’te, İslahiye, Barak, Araban, Yavuzeli ve Oğuzeli ovaları dalgalı düzlükler oluşturmaktadır.

Doğuda Şanlıurfa’yı ayıran Fırat Nehri ile Afrin, Nizip, Merziman Çayları, Karasu ve Alleben Deresi ilin başlıca akarsularıdır.  

Birecik ve Karkamış Baraj gölleri, il merkezinde yer alan Zülfikar ve Burç göletleri, Nurdağı ilçesi sınırları içerisinde bulunan Çakmak, Nogaylar, Balıkalan ve Gözlühöyük göletleri ile kent adeta göller bölgesi haline gelmiştir.

TARİHSEL GELİŞİM

  • Dünyanın en eski kentlerinden biri kabul edilen Gaziantep, tarih öncesi çağlardan günümüze ulaşan tarihi eserler ve yerleşimlerle çevrilidir. Paleolitik, Neolitik, Kalkolitik dönemlerden ve Tunç çağından bu yana iskân kalıntıları bulunan bölgede en çok eser Hitit, Roma ve Osmanlı dönemlerine aittir. Kentin tarihinde iz bırakan diğer dönemler Med, Asur, Pers, Makedon, Bizans ve İslam-Arap devirleri olarak sıralanabilir. Her dönemin izlerini günümüzde açıkça görmek mümkündür. Bölgede yapılan araştırmalarda tarih öncesi çağlara ait 120 arkeolojik yerleşim merkezi saptanmıştır. Tilmenhöyük, Sakçagözü-Coba Höyük, Gedikli-Karahöyük, Tilbaşar Höyük, Dülük gibi yerleşimlerde yapılan kazılarda tarih öncesi dönemlere ait değerli eserlere ulaşılmıştır. Yesemek, Zincirli Höyük ve Karkamış kazıları, Geç Hitit Dönemine ait önemli buluntuların merkezini oluşturmaktadır.

Tilmenhöyük’de Kalkolitik Çağdan Demir Çağına kadar yerleşim görülmektedir. Tilbaşar höyüğünde günümüzden 7000 yıl öncesine ait eserler çıkmaktadır. Sakçagözü yakınındaki Coba Höyük M.Ö. 6 bin yıl tarımı hakkında önemli bilgiler vermektedir.

Gaziantep ve çevresi Hitit İmparatorluğu döneminde oldukça önemli bir konuma gelmiştir. Akdeniz ile Mezopotamya arasındaki Kuzey Suriye yol ağının merkezinde olması nedeniyle bölge, Asur, Babil ve Hititler arasında bir gerilim merkezi niteliğindedir. M.Ö. 16. yüzyıldan itibaren bölgeye Hitit krallığı hâkim olmuştur. M.Ö. 1200’li yıllarda Geç Hititler bölgede Zincirli ve Sakçagözü civarında şehirler kurmuşlardır. Bu dönemde Yesemek tüm krallığa heykel gönderen önemli bir heykel üretim merkezi konumundadır. Karkamış ise, ana tanrıça Kubaba kültü ile tüm Anadolu’yu ve kendisinden sonra gelen Yunan, Roma medeniyetlerini etkileyen önemli bir merkezdir. 

Bölge, Hititlerden sonra Asurluların, Aramilerin ve M.Ö. 613-612 yılında Medlerin eline geçer. Persler ve daha sonra Makedonya Kralı Büyük İskender M.Ö. 334 yılında büyük Asya seferi esnasında bölgeyi hâkimiyeti altına alır. Büyük İskender’in ölümünden sonra bölge Selovkos krallığının kontrolüne geçer. M.Ö. 64’den itibaren bölge Roma İmparatorluğu’na bağlı olarak varlığını sürdürmüştür. Bölgenin hemen her yerinde Roma dönemine ait eserler bulunsa da en kapsamlı bilgi Zeugma ve Doliche ören yerlerinden edinilmektedir. Zeugma kazılarında ortaya çıkan mozaikler 2. ve 3. yüzyıl Roma kent yaşantısına dair önemli bilgiler vermektedir. Zeugma’da bulunan ve Çingene Kızı olarak ünlenen Menad mozaiği bölgede Roma döneminin simgesi haline gelmiştir. Zeugma’nın zengin buluntularına her geçen gün bir yenisi daha eklenmektedir. Ulaşılan buluntular dünyanın en büyük mozaik müzesi ünvanını kente kazandırırken, Zeugma Antik Kenti Gaziantep’i Dünya Kültür Mirası Geçici Listesi’nde temsil etmektedir. 

Kent, M.S. VII. yüzyılın başlarında Müslüman Araplarla, Bizanslılar arasında sıkça el değiştirmiştir. Emevi, Abbasi, Selçuklu, Memlük ve Osmanlı hâkimiyetinde kalan Gaziantep, Haçlı Seferleri ve Moğol istilasını da yaşamıştır. Bizans hâkimiyeti Hz. Ömer’in halifeliği döneminde İslam ordularının bölgeyi ele geçirmesiyle sonlanmıştır. Bölge halkı 639 yılında Müslümanlığı kabul etmiştir. 1071 Malazgirt savaşından sonra bölgede Selçuklu İmparatorluğuna bağlı bir Türk devleti kurulmuştur. Kent, 1270 yılında Moğol istilasıyla yıkılmış ve bunu takiben Dulkadiroğulları ve Memluklar’ın egemenliğine geçmiştir. Yavuz Sultan Selim’in 1516 yılında Memluklar’a karşı durduğu Mercidabık seferinden sonra tüm bölge Osmanlığı İmparatorluğu’na katılmıştır. Osmanlı döneminde gelişen kentte çok sayıda cami, medrese, han ve hamam yapılmıştır. 

Halep vilayetine bağlı bir sancak olan Gaziantep, 30 Ekim 1918’de imzalanan Mondros Mütarekesi sonrasında, ilk olarak Halep’te bulunan İngilizler tarafından işgal edilmiş, İngilizlerin şehri boşaltmaları ile birlikte 29 Ekim 1919’da Fransız işgaline sahne olmuştur. Antepliler, bayrak şehidi Şahinbey’in öncülüğünde binlerce şehit verme pahasına, tarihe mal olacak örnek bir savunma yaparak, 11 ay boyunca işgal kuvvetlerine karşı kahramanca mücadele vermişlerdir. Bu eşsiz savunma Antep’e 8 Şubat 1921 tarihinde “Gazilik” ünvanını kazandırdığı gibi, şehir halkının mücadeleci kimliğinin de sembolü olmuştur. 

Okunma 46914 defa
ikaİpekyolu Kalkınma Ajansı 2013 Yılı Ekonomik Kalkınma Mali Destek Programı kapsamında hazırlanan bu Web Sitesinin içeriği İpekyolu Kalkınma Ajansı ve/veya Kalkınma Bakanlığı'nın görüşlerini yansıtmamakta olup, içerik ile ilgili tek sorumluluk Neva Bilgi Teknolojileri Medya ve Danışmanlık Hizmetleri San. Tic. Ltd. Şti.'ne aittir.kalkinma

Yesemek Turu Alternatif Güzergahlar

  • Çolaklar Taşköprü
    Yazan

    Rota güzergahında yer alan Roma döneminden kalan antik köprüyü ziyaret etmek istiyorsanız Yesemek Köyü’nden Yelliburun Köyü’ne doğru geri dönerken, yol üzerinde sağ tarafta bulunan Şahmaran Köyü’nü geçerek Çolaklar Köyü’ne ulaşmalısınız. Yesemek Açık Hava Müzesi’ne 20 km. mesafede, Çolaklar Köyü’nün 1.5 km. güneydoğusunda Roma dönemine ait bir taş köprü bulunuyor.

    Deyim yerindeyse kuş uçmaz, kervan geçmez bir bölgede bulunan köprü, Çolaklar Roma Taş Köprü olarak biliniyor. Düzgün olmayan bazalt taşlardan bindirme tekniği ile yapılan, tek gözlü köprü halen kullanılmaktadır.

    Karasu Çayı üzerinde inşa edilen köprünün günümüzdeki müdavimleri daha çok balıkçılar, çobanlar ve sürülerinden oluşuyor. Köprünün her iki yanında yine bazalt taşlardan yapılmış antik Roma yolu bulunuyor. Eğer bu Roma köprüsünü mutlaka görmeliyim diyorsanız, bölgenin kayalık olması sebebiyle biraz yürümeniz şart. Aracınızı park ettikten sonra doğu yönünde yaklaşık 500 metre yol yürümelisiniz.

  • Muhammed Beledi Türbesi
    Yazan

    Muhammed Beledi Türbesi ise, Sam Mahallesi’nde Beledi Tepesi’nde yer almaktadır. Türbe içerisinde medfun olan Muhammed Beledi isimli zatın; 15. yüzyılın ikinci yarısında Sam Şeyhi’nin adını işiterek ziyaretine geldiği, bu görüşmenin ardından aralarında bir gönül bağı kurulduğu rivayet edilir.

  • Menzil Hanı
    Yazan

    Yakın dönemde restore edilen Menzil Hanı iki mekandan ibarettir. Hanın dış yüzeyinde kaba yontulmuş küfeki taşlar kullanılmıştır.

  • Sof Yaylası
    Yazan

    Nurdağı istikametinde ilerlerken Yeşilce Köyü’nden 5 km. sonra solda yer alan Işıklı Köyü’nden yaklaşık 7 km. ileride Sofdağı Yaylası’na ulaşabilirsiniz. Sofdağlarının en yüksek tepesi olan ve adına “Kepekçi Tepesi” denilen yerde oksijen miktarı son derece yüksek olup havası çok temizdir.

    Sof Dağı ve çevresinde yirminin üzerinde tatlısu kaynağı bulunmaktadır. Gerdek Pınarı, Cennet Pınarı ve Börek Pınarı bunlardan bazılarıdır.

  • Hurşit Ağa Konağı
    Yazan

    Sakçagözü Şelalesi’nin 1 km. batısında, kısa süre önce geçirdiği yangın sonucu kullanılamaz haldeki Hurşit Ağa Konağı yer alıyor. Kurtuluş Savaşı yıllarında karargah olarak kullanılan yapının, Birinci Dünya Savaşı’nda da Osmanlı İmparatorluğu askerlerince barınak olarak kullanıldığı bilinmektedir.

  • Nurdağı Kalesi
    Yazan

    Eski Adana yolu üzerinde batı yönünde yaklaşık 4 km. ileride Nurdağı ilçe merkezinde Nurdağı Kalesi bulunuyor. Kale içerisinde; çocuk oyun grupları, süs havuzları, hayvan figürleri ve yöre kültürünü canlandırmak amacıyla kıl çadırdan yapılmış, içerisi ahşap işçiliği ile donatılmış otantik düğün salonu bulunuyor.

  • Fevzipaşa Tren İstasyonu
    Yazan

    İslahiye ilçesine doğru güneybatı yönünde ilerlerken yolun sağ tarafında yorgun trenlere sığınak olan tarihi Fevzipaşa Tren İstasyonu yer alır. Yapı, Hicaz Demiryolu Projesi kapsamında Alman mühendislerce inşa edilmiştir.

  • Çerçil Kalesi
    Yazan

    Rotaya bağlı kalmayıp bölgedeki alternatif kültür varlıklarını da ziyaret etmeliyim şeklinde düşünüyorsanız, Çerçil Kalesi’ne tırmanmalısınız. Yelliburun Köyü’nden 10 km. batıya giderek Çerçil Kalesi’ne ulaşabilirsiniz. Çerçil Köyü’nün 600 metre güneybatısında yer alan Çerçil Kalesi doğal bir tepenin zirvesinde kurulmuştur.

    Kale üzerinde ele geçen renkli keramik parçaları yerleşimin Ortaçağ’a ait olduğunu gösteren önemli buluntulardan bazılarıdır. İslahiye ovasından Amanos Dağları’nın iç kısımlarına giden yolun kalenin bulunduğu tepenin eteğinden geçmesi kalenin bir dönemler üstlendiği stratejk önemi gözler önüne sermektedir. Kale üzerindeki kalıntıları görmek istiyorsanız zahmetli bir yolculuğa kendinizi hazırlamalısınız. Zira makiler arasında yaklaşık 60 dakika sürecek bir tırmanış sizi bekliyor.

  • Sam Şeyhi Türbesi
    Yazan

    Tercihiniz inanç turu kapsamında bölgedeki türbe ve tarihi camileri ziyaret etme yönünde ise, rotanıza eski Adana yolu üzerinden kent merkezine 14 km. uzaklıktaki Sam Mahallesi’ni mutlaka dahil etmelisiniz. 

    Sam Mahallesi’nin merkezinde yer alan türbede Sam Şeyhi olarak bilinen Abdurrahman Erzincani  hazretleri medfundur. Rivayete göre; Yavuz Sultan Selim Mısır Seferi’ne giderken, Sam Köyü yakınlarında konaklar ve Sam Şeyhi ile karşılaşır. Sam Şeyhi, rüyası üzerine Mısır’ın fethini müjdeler ve Yavuz Sultan Selim’i dualarla uğurlar. Yavuz, sefer dönüşünde Sam Köyü’nün aşarını şeyhe verir ve köyde bir han ile cami yaptırır.

  • Erikçe Kent Ormanı
    Yazan

    Dülük Tabiat Parkı’ndan batı yönünde eski Adana yolu üzerinden Nurdağı’na doğru hareket ettiğinizde 2 kilometre ileride yolun solunda Erikçe Kent Ormanı yer almaktadır.