Bu sayfayı yazdır

Şahinbey Anıt Mezarı

Ravanda rotasında, Gaziantep Savunmasında büyük yararlılıklar göstererek destanlaşan bir kahramanın huzurundan Kilis’e doğru yol alacağız. İlk adımda, Gaziantep Savunması’nın kahramanlarından Şahin Bey’in anıt mezarı yer alıyor. Şahinbey’in şehit düştüğü Elmalı Köprüsü’nün yanıbaşındaki alan anıt mezar olarak düzenlenmiş, naaşı buraya defnedilmiştir. Şahinbey Anıt Mezarı, Gaziantep-Kilis karayolunun 28. kilometresinde yer almaktadır.

I. Dünya Savaşı sonrasında Antep için zor günler başlamıştır. 30 Ekim 1918’de imzalanan Mondros Mütarekesi Osmanlı İmparatorluğunun ölüm fermanı olmuştur. Gaziantep 15 Ocak 1919’da Halep’te bulunan İngilizler tarafından işgal edilmiş, hemen ardından 29 Ekim 1919’da Fransız işgali başlamıştır. Antep halkı, 11 ay boyunca Fransızlara karşı zorlu bir mücadele vermiştir. Öyle ki; şehrin gösterdiği üstün direnme gücü karşısında 8 Şubat 1921’de TBMM tarafından Antep’e Gazilik unvanı verilmiştir. Bu eşsiz savunmanın sembol isimlerinden biri de Şahinbey’dir.

Anıt mezardaki mermer kaide üzerinde şu satırlara yer verilmektedir: “Şahinbey; piyadesi, süvarisi, topu, tankı ve 400 nakliye arabası ile gelen Fransızı, tüfekli 200 çetesi ile bu yolda durdurdu. 3 gün savaştı, mermisi tükenince Elmalı Köprüsü’nün üstüne fırladı: “Allahım Antep’i kurtar. Alçak düşman gel süngüle” diye bağırdı. 43 yaşında süngülenerek şehit edildi.”

Naaşın defnedildiği anıt mezarın üzerinde Şahinbey’in tunçtan yapılmış bir heykeli yer almaktadır. Heykelin arka kısmındaki kabartma da ise, Elmalı Köprüsü üzerindeki direniş resmedilmiştir. Anıtın her ikin yanında bulunan panolarda Şahinbey’in biyoğrafisi ve askerlik hayatına yer verilmiştir. Panoların hemen üzerinde ise, şahin heykelleri mevcuttur. Yaklaşık 20.000 metrekare alanı kaplayan Şahinbey Anıt Mezarı’nın bir bölümü mesire alanı olarak düzenlenmiştir. Alan içerisinde kafeterya, dinlenme mekanları ve çocuk oyun grupları bulunmaktadır.

Şahinbey Anıt Mezarı’nın 300 metre güneybatısında Dokurcum Değirmeni yer almaktadır. Dokurcum Değirmeni, Şahin Bey ve çetelerinin son akşam konuşmasını yaptığı ve 14 çocuğun Fransız askerleri tarafından katledildiği yer olması açısından Antep Savunması tarihinde önem taşımaktadır.

Devasa boyutlarda Türk bayrağının dalgalandığı Çakmak Tepe’nin yamacında yer alan değirmende,temizlik ve sağlamlaştırma çalışmaları yapılmaktadır. Bu sebeple içi tahtalarla dolu, kısmen yıkık vaziyetteki yapıya girmek mümkün değildir.

Değirmene su taşıyan kanalın üst kısmı antik taşocağıdır. Kesme taştan inşa edilen değirmende yer yer ana kayada düzleştirilerek mekanlar oluşturulmuştur. Yanıbaşında bulunan Çakmak Tepe’nin doğu sırtları Şehit Aileleri Ormanı olarak ağaçlandırılmıştır.

Fransız askerlerinin şehre girmesini engelleyen Şahinbey’in şehit düştüğü Elmalı Köprüsü ise, anıt mezarın güneydoğusundadır. Köprü, Gaziantep-Kilis karayolunun 28. kilometresinde yer almaktadır.

Osmanlı Devleti’nin son dönemlerinde inşa edilen köprünün uzun müddet Gaziantep-Kilis yol ağı içinde kullanımına devam edilmiştir. Düzgün kesme taştan inşa edilen tek gözlü köprünün üzeri asfalt ile kaplıdır.

Gaziantep Savunması’nın acı hatıralarına mekan olan, Dokurcum Değirmeni ve Elmalı Köprüsü 2011 yılında Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nca taşınmaz kültür varlığı olarak tescillenmiştir. 

ŞAHİNBEY KİMDİR?

Kurtuluş mücadelesinde kahramanlığıyla sembolleşen Şahinbey’in asıl adı Mehmet Sait’tir. 1877 yılında Gaziantep’te dünyaya gelen Şahinbey, rüştüye eğitimi almıştır. 1899’da Yemen’e er olarak gitmiş, 1911’de Trablusgarp Harbine gönüllü katılmış, Balkan Savaşları sırasında Çatalca cephesinde ve Galiçya’daki 15. kolorduda görev almıştır.

Ekim 1917’de Sina cephesinde Ayn-ül Cebel denilen kalede Araplar tarafından kuşatılınca, açlık ve sefaletten bitap düşen birliğinin komutasını devralıp, gece karanlığından faydalanarak çok sarp bir geçitten askerleri muhasara dışına çıkarmak suretiyle alayı kurtarmıştır. Bu hizmetine karşılık ordu komutanlığınca Mülazim-ı Sani’liğe (teğmen) terfi olunmuştur.

1918’de, Sina cephesinde esir düşmüş, Mısır’daki Seydi Beşir esir kampı’nda Aralık 1919’a kadar tutulmuş, ateşkesin ardından serbest bırakılmıştır.

13 Aralık 1919’da İstanbul Harbiye Nezareti’nce, Nizip Askerlik Şube Başkanlığı’na tayini çıkınca doğduğu kente tekrar dönmüştür. Heyet-i Merkeziye’nin kendisine Kilis-Antep yolunu kontrol altında tutma vazifesini vermesi üzerine çalışmalara başlamıştır.

25 Mart 1920’de Binbaşı Andrea komutasında 8 bin piyade, 2 yüz süvari, 1 batarya, 16 ağır makinalı tüfek, çok sayıda otomatik tüfek, 4 tank ve 4 yüz nakliye aracı ile yola çıkan Fransız birliklerinin karşısına dikilmiştir. Beraberindeki gönüllü çetelerle akşama kadar devam eden çatışmada düşmana ağır kayıplar verdirmiştir. 28 Mart sabahına kadar düşmana göz açtırmayan Şahinbey, geri çekilmesini tavsiye edenlere “Düşman cesedimi çiğnemeden Antep’e giremez” diyerek savaşmayı sürdürmüştür. Çatışmanın 4. günü silah arkadaşlarının şehit düşmeleri üzerine tek kalan Şahinbey, son kurşunu kalıncaya dek düşmana karşılık vermiştir. Mermisi tükenince tüfeğini yere çarpmış, sel gibi üzerine hücum eden düşmana karşı yumruklarını sıkarak karşı durmuştur. 28 Mart 1920’de 43 yaşında süngülerle şehit edilmiştir. 

Okunma 14397 defa